Cọ tham dự trực tiếp vào đời sống văn hóa, đời sống tinh thần của người dân nơi đây, từ mọi nhu cầu: ăn, mặc, ở. Lá cọ dùng lợp nhà, quả cọ có thể ăn chơi, nấu ám hay ép dầu, riêng xôi cọ thì chỉ đây mới có. Bất kỳ người con xa quê nào, cứ đến tháng 9 tháng 10 lại nhớ nao lòng món xôi cọ ngọt ngào, thơm phức từ bàn tay hồn hậu, ấm nồng tình thương yêu của bà, của mẹ. Tạo hóa cũng thật hài hòa khi dành cho xứ sở trung du những thực phẩm bình dị mà ắp đầy hương say này. Xôi cọ là một món ăn cần một bàn tay công phu và khéo léo.

Đến mùa cọ, người ta lên đồi trảy những buồng cọ sai  trĩu quả và chín xuống để om, để xôi. Cọ dùng để xôi là những trái cọ bầu tròn căng, nâu bóng được phủ một lớp mỡ thiên nhiên, nhìn đã thấy thích mắt. Những trái cọ được từ từ bứt ra, rửa qua nước      cho sạch. Dùng một dúm nứa vụn rắc nhẹ và đều tay lên rá cọ (chỉ dùng phần cật nứa). Sau đó xóc đều rá cọ nhẹ tay như người đãi gạo hồi lâu tìm sạn. Và ô kìa, phép màu nhiệm đã hiện ra: lớp vỏ lụa đen nâu, mỏng tang bao bọc trái cọ đã bị cật nứa sắc lẹm cứa gọn ngọt, thay vào đó là những viên kẹo hồng hồng. Đây là một công đoạn khá quan trọng bởi lẽ chất chát đắng của quả cọ nằm ở lớp vỏ lụa này. Dùng nước nóng (70-800C) để om cọ. Khoảng mươi mười lăm phút sau hương cọ tỏa ra ngào ngạt cả góc bếp. Cọ chín, dùng ngón tay tách nhẹ nhàng từng phần thịt trái cọ này, vàng óng. Thịt cọ ấy đem trộn đều với gạo nếp hương (nếp cái hoa vàng) xóc chút muối rồi  cho vào chõ xôi, đun nhỏ lửa, đồ chín. Khi xôi chín, ta trộn thêm hành mỡ đã phi thơm vào khiến cho món xôi cọ càng hấp dẫn. Xôi cọ chấm với muối vừng, đưa nhẹvào lưỡi cũng đủ thấy mê ly. Hương rừng, hương đồng quyện thắm, giao hòa tinh tế trong tình người Cẩm Khê thân thương, thuần hậu. Ai đến "vùng cọ đồi chè" này xin một lần thưởng thức xôi cọ độc đáo này.